سازهای استفاده شده در این سبک موسیقی به طور عمده گیتار برقی، گیتار بیس و درامز هستند که در شاخه‌های مختلف سازهای دیگر همانند ویولن، ویولن‌سل ,کیبورد و گیتارهای آکوستیک به این مجموعه اضافه می‌شود. پس از گذشت چند سال از تشکیل اولین گروه‌ها در این سبک، متال نه تنها به صورت یک موسیقی قوی بلکه به ساختاری برای بیان عقیده‌های افراد که معمولاً ساختار اعتراضی داشت مبدل شد. متون قوی و تأثیر گذار پینک فلوید اگرچه در آن زمان در سبک متال اجرا نشدند اما پایه گذار مکتب اعتراض در موسیقی بودند که توانست هدف اصیل موسقی بلوز را از ابتدا با گیتارهای سیاه پوستان شنیده می‌شد را زنده کند. پس از ورود این ساختار به موسیقی متال افراد زیادی با مقاصد سیاسی اجتماعی و فرهنگی و مذهبی شروع به نواختن کردند.

موسیقی هوی متال خود به چند شاخه دیگر گسترش یافت که گاه به این مجموعه موسیقی متال یا بطور خلاصه «متال» نیز گفته می‌شود. از زیر شاخه‌های این سبک می‌توان از:

بلك متال (black metal)

كلاسيك متال (Classic metal)

دث متال (Death metal)

دووم متال (Doom meta)

فولک متال (Folk metal)

گلَم متال (Glam metal)

گوتیک متال (Gothic metaL)

گریندکور (Grindcore)

انداستریال متال (Industrial metal)

نئو کلاسیکال متال Neo-classical metal))

نو متال (Nu metal)

پاور متال (Power metal)

پراگرسیو متال (Progressive metal)

اسپید متال (Speed metal)

سمفونیک متال (Symphonic metal)

ترش متال (Thrash metal)

کریستین متال (Christian Metal)

هوی متال

Heavy Metal : این سبک در اواسط دهه ۷۰ و پس از نفوذ هارد راک موجود در بریتانیا به امریکا شکل گرفت و در واقع همان هارد راک ولی با سلیقه امریکایی بود که در آن‌جا به آن کوردهای سنگین تر و شعرهای اعتراض‌آمیزتر اضافه کردند و سبک جدیدی به نام هوی متال را به وجود آوردند. این سبک ریشه گرفته از بلوز و راک است که در آن بلوز کمرنگ شده و دیگر فراز و نشیب ریتم‌ها در آن از بین رفته ولی همان اثر روانی و حتی قوی‌تر را در شنونده به وجود می‌آورد. در این سبک هم مانند بقیه سبکهای راک گیتار نقش محوری دارد.

از گروههای و خوانندگان موفق این سبک می‌شود به این موارد اشاره کرد:

Ozzy Osbourne - Manowar - Black Sabbath - Motorhead - Iron Maiden – WASP - Metallica

ترش متال ( سرش متال )

Thrash Metal : این سبک را اصلی‌ترین سبک مشتق از هوی متال می‌دانند. گیتاری پرخاش‌گر، سرعتی، تکنیکی، جوی سنگین که عموماً چیزی ناموزون و فراتر از ملودی می‌نوازد. چیزی که شاید در اوایل کار با Speed Metal یکسان به حساب می‌آمد. اما گروههایی مثل متالیکا و مگادث که جزو بهترین‌های این سبک بودند چیزی فراتر از این را به نمایش گذاشتند که شامل ریفهای قوی گیتار بود.

از گرههای موفق و معروف این سبک می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:

Megadeth - Sodom - Slayer - Testament - Sepultura - Pantera – Kreator - Metallica

پاور متال

Power Metal : پاور متال سبکی بسیار ریتمیک و ملودیک و با سرعت نسبتاً بالا در جمع سبک‌های موسیقی متال به شمار می‌آید. از ویژگی‌های این سبک می‌توان به آواز بسیار ملودیک با صدای نسبتاً زیر و شفاف, و در عین حال قوی و قدرتمند، استفاده از گیتار سولو‌های هم‌زمان و به کار بردن Double Bass Drum اشاره نمود. البته گروه‌هایی نیز چون Children of Bodom یا Kalmah موسیقی ملودیک این سبک را با سبک آوازی موسیقی ملودیک دث متال درآمیخته‌اند. فضای این موسیقی عموماً حالتی حماسی و سرشار از انرژی دارد و داستان‌های فانتزی از جمله مهم‌ترین تم‌های مورد علاقه موسیقی‌دانان پاور متال به شمار می‌آید.

Hammerfall- Blind Guardian - Symphony X - Children Of Bodom - Manowar- Iced Earth

دووم متال

Doom Metal : سبکی که سهم تکنیک را در آن بسیار بالا می‌دانند. سبکی بسیارآرام، وحشت آور و با یک حس سنگین. از گیتاری سنگین برای القای این حس در این سبک استفاده می‌کنند.دووم متال دارای چند زیر شاخه می‌باشد که از آن جمله می‌توان به

 Drone Doom. Funeral Doom. Sludge Doom. Black Doom. Experimental. Death Doom. Traditional Doom. Stoner Doom. Gothic Doom. اشاره کرد. از گروههای و خوانندگان خوب این سبک می‌شود موارد زیر را نام برد:

Morphia - Anathema - Desire - Paradise Lost - My Dying Bride - Dawn of Dreams - Shape Of Despair - Monolithe - Void Of Silence - Khanate - Disembowelment - Unholy - Worship

آلترناتيو متال

Alternative Metal : به عقیده بسیاری از کارشناسها Alternative را شاید بتوان مستقل تر از باقی سبکهای متال در نظر گرفت. سبکی که از دل هوی متال که در حقیقت هسته مرکزی موسیقی متال است بیرون آمده‌است. سبکی که همان گیتار هوی متال را دارد اما کمی با خواست عمومی منطبق‌تر است. با توجه به نوع موسیقی که ارائه می‌دهد از سبکهای دیگر متال بیشتر در دید عموم مطبوع واقع می‌شود. سبکی که در بدو ورودش در بردارنده Garage Punk، Funk، Rap، Industrial و چندی دیگر بود. این سبک را به درست یا غلط گاه NEW METAL و یا AGGRO METAL هم نام می‌برند.ریشه اصلی موسیقی Alternative Metal برخلاف سایر سبک‌های اصیل موسیقی متال، در موسیقی Grunge نهفته شده‌است و بدین سبب بسیاری آن را به عنوان یک زیر شاخه از موسیقی اصیل متال نمی‌شناسند.

از گروههای برجسته این سبک می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:

Korn - System Of A Down - Tool - Godsmack - Static-X

دث متال

Death Metal : سبکی‌ست که از دل Thrash بیرون آمده‌است. دارای موسیقی که سعی بر نشان دادن جنبه‌های مرگ، درد و وحشت از نظام اخلاقی یهودا - مسیحی دارد. موسیقی که اشعار حزن‌انگیز آن با صدای بلند و خشن ادا می‌شود. موسیقی که سرشار از ملودی‌های زیبا و قوی است و از مشخصه‌های آن، سولوهای با تکنیک و سرعت بالاست و همانند بسیاری از شاخه‌های متال به مهارت فراوان در نوازندگی احتیاج دارد. این موسیقی شاید در دید عموم دارای هواداران زیادی نباشد، اما جزو قوی‌ترین سبکهای موسیقی متال به حساب می‌آید. این سبک خود را بی شک مدیون گروه Death می‌داند، به طوری که چاک شلداینر، پایه‌گذار گروه Death را، پدرخواندهٔ دث متال می‌نامند.

دث متال شامل زیر شاخه‌هایی از این قبیل نیز هستMelodic Death Progressive Death Death/Thrash Old School Death ِGrindcore Gore/Death

از گروههای موفق این سبک میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

Death - Morbid Angel - In Flames - Deicide - Six Feet Under - The Crown - Children Of Bodom - Autopsy - Cannibal Corpse

اینداستریال متال

Industrial Metal : سبکی که به خاطر وجود ریتمهای سنگین که به صورت مستمر تکرار می‌شوند و Distortion بالا که یادآور کار یک‌نواخت و پرسروصدای ماشینها در محیط صنعتی است Industrial نام گرفته و تلفیقی از موسیقی Electronic و متال است. از گروههای موفق در این زمینه به موارد زیر میتوان اشاره کرد :

Rammstein - Marylin Manson - Rob Zombie / White Zombie - Ministry - Devin Townsend

اسپید متال

Speed Metal : سبکی که شاید در اوایل دهه ۸۰ جزو پرطرفدارترین مشتقاتHeavy به حساب می‌آمد. سبکی که طبق نامش سرعت اصلی‌ترین خصیصه آن به حساب می‌آید. سوزش و خشونت خاص خودش و حمله‌های سریع و دقیق به گیتار دارد. چیزی که به سرعت با Thrash قرین شد و گروههای بزرگی مثل Metallica، Slayer، Megadeth و Anthrax از آن سود بردند.

گوتیک متال

Gothic Metal : سبکی که جو سرد و غم انگیز Goth Rock را با صدای بلند و خشن هوی متال پیوند می‌زند. از ویژگی‌های این سبک می‌توان به استفاده گسترده از صدای زنان و سازهایی چون ویولون, هارپسیکورد و فلوت اشاره کرد. موسیقی گوتیک متال که عموماً در گام‌های مینور ساخته می‌شود فضایی بسیار ملودراماتیک و غمناک دارد. تم‌های عاشقانه و مذهبی و مسائل مربوط به مرگ و پس از مرگ, از موضوعات مورد علاقه موسیقی دان‌های این سبک به شمار می‌آید. در بخش‌های نمایشی این سبک به وفور از عناصر داستان‌های کهن اروپایی مانند جادوگران, خون آشام ها, اژدها و غیره استفاده می‌گردد. از گروه‌های تأثیر گذار در این سبک می‌توان به این موارد اشاره کرد

Tristania - Moonspell - Ashes You Leave - Havayoth - Draconian - The Sins Of Thy Beloved – Nightwish

بلک متال

Black Metal : نیازی به توضیح بلک متال دیده نشد. اکثراً این نوع موسیقی را می‌شناسند. بعضی از زیر شاخه‌های بلک متال عبارت‌اند از :

Melodic Black Metal. Depressive And Suicidal Black Metal. Raw Black Metal. Noise Black Metal. Ambient Black Metal. Symphonic Black Metal. Old School Black Metal.

از گروه‌های معروف در این زمینه می‌توان به

 Mayhem. Dimmu Borgir. Darkthrone. Marduk. Satyricon. Khold. Nargaroth. اشاره کرد.

کریستین متال

Christian Metal : این نوع سبک معمولا مختص باور های مذهبی بوده و بیان کننده عقاید مذب و دین میباشد. این سبک نیز از اواخر دهه 1970 میلادی پدید آمد. از جمله گروه های موفق در این زمینه میتوان به: Petra .Oil .Betrayal .Neon Cross .Saint اشاره کرد